Een praktische gids voor docenten Nederlands
Als docent Nederlands werk je dagelijks met teksten, taal en verhalen — en steeds vaker ook met AI. Of je nu ChatGPT inzet om schrijfopdrachten te begeleiden, feedback te genereren, of leerlingen te laten experimenteren met stijl: AI biedt enorme kansen. Maar het roept ook een vraag op die we niet mogen negeren: wat gebeurt er eigenlijk met de gegevens van onze leerlingen?
Dit blogbericht helpt je op weg met concrete richtlijnen, zodat jij vol vertrouwen — en verantwoord — AI kunt inzetten in je les.
De wet is duidelijk: AVG en AI Act
Scholen vallen onder de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming), en daar komt nu ook de Europese AI Act bij. Dat klinkt misschien als juridisch jargon ver van je lessenaar, maar de praktische consequentie is simpel: als jij een AI-tool gebruikt waarbij leerlinggegevens worden verwerkt, draagt jouw school daarvoor verantwoordelijkheid. Veel populaire generatieve AI-tools zijn hier niet op ingericht. Dat is geen reden om AI te mijden — wél een reden om bewuster te kiezen.
De gouden regel: geen persoonsgegevens in open systemen
Of je nu zelf een prompt intypt of leerlingen dat laat doen — hanteer altijd deze basisregel:
Voer nooit namen, adressen, BSN-nummers of andere herleidbare gegevens in bij open AI-tools.
Concreet in de les Nederlands betekent dit: laat leerlingen schrijfopdrachten anonimiseren voordat ze AI-feedback vragen, en gebruik fictieve casussen in plaats van echte situaties uit de klas.
Kies tools die zijn gemaakt voor het onderwijs
Niet elke AI-tool is geschikt voor schoolgebruik. Er zijn gelukkig alternatieven die privacy serieus nemen:
Schoolgen is speciaal ontwikkeld voor het Nederlandse onderwijs, met privacy en veiligheid als uitgangspunt. Magic School biedt docenten real-time inzicht in hoe leerlingen de tool gebruiken — handig én veilig. En Microsoft Copilot werkt het beste via een schoollicentie, zodat gegevens binnen de beveiligde omgeving van je school blijven.
Een kleine investering in de juiste tool bespaart je een hoop kopzorgen achteraf.
Beleid: grip begint bij afspraken
Privacy is geen individuele verantwoordelijkheid — het is een schoolbrede uitdaging. Praktisch gezien betekent dit: breng samen met collega’s in kaart welke AI-tools er al worden gebruikt, en maak vervolgens duidelijke afspraken over wat wel en niet is toegestaan. Een schoolbreed AI-beleid hoeft niet ingewikkeld te zijn, maar het maakt een wereld van verschil.
Leerlingen meenemen in het verhaal
Het mooie aan dit onderwerp is dat het naadloos aansluit bij je vak. Privacy en AI raken aan digitale geletterdheid, en dat is bij uitstek iets wat je klassikaal bespreekbaar kunt maken.
Bespreek de ethische kanten van AI: wie profiteert van de data die we weggeven? Gebruik de interactieve game Gandalf om leerlingen spelenderwijs te laten ontdekken hoe je informatie kunt ontlokken zonder dat je het doorhebt — een eyeopener voor elke tiener. En stimuleer ze om kritisch te blijven: AI is een hulpmiddel, zij blijven de piloot van hun eigen leerproces.
Regie houden als docent
De kern van verantwoord AI-gebruik laat zich samenvatten in één principe: mens–machine–mens. Jij formuleert het doel, de AI ondersteunt, en jij beoordeelt het resultaat. Zo gebruik je AI met een specifiek doel en behoud je als docent altijd de controle — over het leerproces én over de privacy van je leerlingen.
Heb jij al ervaring met privacy-bewust AI-gebruik in je lessen? Deel het in onze groepen — want juist van elkaar leren we het meest.