Wat is het?
Een complete fictie-opdracht rond het boek Riphagen van René ter Steege en Bart Middelburg, gecombineerd met de verfilming van het verhaal over oorlogsmisdadiger Andries Riphagen.
De opdracht bevat:
- achtergrondinformatie
- een traileranalyse
- een wie-is-wie-opdracht
- kijkvragen tijdens de film
- een verwerkingsopdracht (100–150 woorden met verplichte begrippen)
- verdiepende interviews
Geschikt voor bovenbouw vmbo / havo (aanpasbaar naar eigen niveau).
Waar gaat het over?
Het verhaal draait om Andries (Dries) Riphagen, een Amsterdamse crimineel die tijdens de Tweede Wereldoorlog samenwerkte met de Duitse bezetter. Hij bood Joodse mensen ‘bescherming’ in ruil voor juwelen — om hen vervolgens alsnog te verraden.
De lessenserie laat leerlingen kennismaken met:
- historische context
- morele dilemma’s
- verraad en opportunisme
- de rol van het Verzet
- de vraag hoe iemand na de oorlog zijn straf kon ontlopen
Het bijzondere is dat het om een waargebeurd verhaal gaat. Dat maakt de discussie in de klas vaak meteen intenser.
Waarom is dit sterk?
Wat deze opdracht didactisch interessant maakt:
1. Combinatie fictie en non-fictie
Leerlingen werken met een boek, een film én historische achtergrondinformatie.
2. Morele complexiteit
De film zet geen klassieke held centraal, maar een oorlogsmisdadiger. Dat vraagt om kritisch denken.
3. Structuur in verwerking
De schrijfopdracht dwingt leerlingen om begrippen als Duitse politie, Verzet, huisarrest en ontsnappen functioneel te verwerken in een samenhangende tekst.
4. Burgerschap
Het materiaal leent zich uitstekend voor gesprekken over verantwoordelijkheid, macht en rechtspraak na oorlog.
Zo kun je het inzetten
Mogelijke opzet (4–5 lessen):
- Les 1: Oriëntatie + achtergrondinformatie
- Les 2: Trailer + woordspin
- Les 3-4: Film kijken + vragen beantwoorden
- Les 5: Verwerking + klassengesprek
Uitbreiding mogelijk met:
- discussie over beeldvorming
- vergelijking boek vs. film
- debat: had Riphagen alsnog berecht moeten worden?
Download
De volledige opdracht is te vinden in de Koofr-drive onder:
Riphagen
Het materiaal werd oorspronkelijk gedeeld in een Facebookgroep voor leraren Nederlands en is nu toegevoegd aan de centrale drive, zodat het bewaard blijft en makkelijk terug te vinden is.
Heb jij ook materiaal dat een plek in de kluis verdient? Laat het weten.